Sinh viên K68 ngành Thông tin – Thư viện trải nghiệm thực tế tại các thiết chế văn hóa, giáo dục tiêu biểu của Quảng Ninh

Tiếp cận mô hình thư viện công cộng hiện đại

Sáng ngày 8/7/2026, đoàn sinh viên K68 ngành Thông tin – Thư viện đã đến tham quan, học tập thực tế tại Bảo tàng – Thư viện tỉnh Quảng Ninh. Đây là một trong những thiết chế văn hóa tiêu biểu của địa phương, kết hợp hài hòa giữa hoạt động thư viện, bảo tồn di sản, tổ chức sự kiện văn hóa và cung cấp dịch vụ thông tin cho cộng đồng.

Tại khu vực đón tiếp, sinh viên được tìm hiểu quy trình hướng dẫn, tư vấn, đăng ký và làm thẻ thư viện cho bạn đọc. Đây là những hoạt động có vai trò quan trọng trong việc xây dựng hình ảnh thư viện chuyên nghiệp, thân thiện, đồng thời tạo nên trải nghiệm tích cực ngay từ lần đầu người sử dụng tiếp cận các sản phẩm và dịch vụ.

Trong thời gian đoàn đến tham quan, khu vực hội trường của thư viện đang tổ chức triển lãm ảnh mỹ thuật với chủ đề “Việt Nam hạnh phúc”. Những tác phẩm được trưng bày không chỉ giới thiệu vẻ đẹp của đất nước và con người Việt Nam mà còn cho thấy khả năng kết nối giữa hoạt động thư viện với các chương trình văn hóa, nghệ thuật và truyền thông cộng đồng.

Một trong những không gian để lại nhiều ấn tượng với đoàn thực tập là phòng đọc dành cho bạn đọc dưới 15 tuổi. Không gian được thiết kế thân thiện, sinh động, phù hợp với tâm lý và nhu cầu tiếp nhận thông tin của trẻ em. Nguồn tài liệu được sắp xếp khoa học theo môn loại và thể loại, giúp các em dễ dàng lựa chọn sách theo độ tuổi, sở thích và mục đích đọc.

Trước khi sử dụng các dịch vụ, bạn đọc nhỏ tuổi được hướng dẫn kỹ năng đọc sách, bảo quản tài liệu và thực hiện quy trình mượn, trả sách. Vào dịp hè, thư viện còn thường xuyên tổ chức các hoạt động trải nghiệm như giáo dục kỹ năng sống, tuyên truyền về an ninh mạng, chiếu phim, tìm hiểu lịch sử, văn hóa và trưng bày các sản phẩm sáng tạo của thiếu nhi.

Những hoạt động đa dạng cho thấy thư viện công cộng ngày nay không chỉ là nơi lưu giữ và cho mượn sách. Thư viện đang từng bước trở thành không gian học tập suốt đời, nơi trẻ em và người dân có thể đọc sách, trải nghiệm, giao lưu, tiếp nhận tri thức và phát triển các kỹ năng cần thiết.

Trong năm 2026, thư viện tiếp tục tiếp nhận các tác phẩm tham dự Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc. Hoạt động góp phần khuyến khích thói quen đọc sách, lan tỏa tình yêu tri thức và thúc đẩy sự tham gia của thanh thiếu nhi vào phong trào phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng.

Tìm hiểu cách tổ chức tài nguyên và ứng dụng công nghệ

Trong hành trình tham quan, đoàn sinh viên được tìm hiểu các khu trưng bày chuyên đề của thư viện, nơi giới thiệu nhiều bộ sưu tập tư liệu phục vụ những sự kiện chính trị, ngày lễ lớn của đất nước và tỉnh Quảng Ninh.

Không gian trưng bày có nhiều tài liệu về Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, văn học, nghệ thuật và địa chí Quảng Ninh. Một số thiết bị tác nghiệp từng được Đài Phát thanh và Truyền hình Quảng Ninh sử dụng trong thời kỳ đầu thành lập cũng được lưu giữ, giúp người xem hình dung rõ hơn về lịch sử phát triển của hoạt động báo chí, truyền thông tại địa phương.

Tại khu vực phòng mượn và kho sách chính, sinh viên được giới thiệu phương thức tổ chức tài liệu theo Khung phân loại thập phân Dewey, kết hợp sắp xếp theo bảng chữ cái. Phương thức này hỗ trợ cán bộ thư viện quản lý kho hiệu quả, đồng thời tạo thuận lợi cho quá trình tìm kiếm, định vị và khai thác tài liệu.

Đáng chú ý, thư viện đang sử dụng phần mềm eMicLib trong quản lý hoạt động nghiệp vụ và triển khai hệ thống tra cứu trực tuyến OPAC. Thông qua hệ thống này, bạn đọc có thể tìm kiếm tài liệu từ xa bằng website hoặc sử dụng máy tra cứu được bố trí tại thư viện.

Thông tin trên hệ thống bao gồm nội dung tóm tắt, vị trí lưu trữ, tình trạng tài liệu và những tài liệu có liên quan. Việc ứng dụng công nghệ góp phần rút ngắn thời gian tìm kiếm, tăng khả năng tiếp cận tài nguyên và nâng cao chất lượng phục vụ người sử dụng.

Bên cạnh nguồn tài liệu in, thư viện đã từng bước phát triển tài nguyên điện tử, đáp ứng nhu cầu khai thác thông tin số trong bối cảnh chuyển đổi số. Bạn đọc có thẻ thư viện có thể truy cập trực tuyến toàn văn một số tài liệu mà không nhất thiết phải đến trực tiếp thư viện.

Phòng đọc tổng hợp được tổ chức theo mô hình kho đóng, với nguồn tài liệu phong phú phục vụ học tập và nghiên cứu. Thư viện hiện lưu giữ nhiều bộ sưu tập ngoại văn có giá trị, sách do Quỹ Châu Á tài trợ và nguồn sách tiếng Pháp được trao tặng thông qua hoạt động hợp tác giữa Thư viện Quốc gia Việt Nam với các tổ chức của Pháp.

Kho tài liệu địa chí Quảng Ninh là một nguồn thông tin đặc biệt, tập hợp các tài liệu về lịch sử, văn hóa, con người, kinh tế và xã hội của địa phương. Thư viện đồng thời triển khai dịch vụ thông tin theo chuyên đề, hỗ trợ người sử dụng tìm kiếm tư liệu và nguồn trích dẫn phục vụ nghiên cứu khoa học, luận văn, luận án.

Không gian phòng đọc được thiết kế hiện đại, sử dụng hệ thống kính cường lực nhằm tận dụng ánh sáng tự nhiên và mở rộng tầm nhìn ra Vịnh Hạ Long. Sự kết hợp giữa nguồn tài nguyên phong phú, không gian tiện nghi và cảnh quan đặc trưng tạo nên môi trường đọc sách, học tập và nghiên cứu giàu cảm hứng.

Ngoài ra, thư viện còn có phòng hội nghị, hội thảo với sức chứa gần 200 người, đáp ứng nhu cầu tổ chức các hoạt động chuyên môn, giao lưu, tập huấn và học thuật.

Khám phá di sản lịch sử, văn hóa Quảng Ninh

Bên cạnh không gian thư viện, sinh viên còn có cơ hội tham quan Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh. Công trình do kiến trúc sư người Tây Ban Nha Salvador Pérez Arroyo thiết kế, lấy cảm hứng từ than đá – nguồn khoáng sản gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của vùng mỏ.

Hệ thống trưng bày của bảo tàng tái hiện tương đối toàn diện về thiên nhiên, lịch sử, văn hóa, con người và các ngành kinh tế đặc trưng của tỉnh Quảng Ninh.

Tại không gian giới thiệu về thiên nhiên và biển đảo, đoàn thực tập được tìm hiểu hệ sinh thái đặc trưng của địa phương. Điểm nhấn nổi bật là bộ xương cá voi vây dài khoảng 20 mét, nặng gần 50 tấn, được phát hiện tại Vân Đồn vào năm 1994. Trong tín ngưỡng của ngư dân vùng biển, cá voi còn được gọi là “Cá Ông Nam Hải Đại Vương”, biểu tượng cho sự bình an, may mắn và những chuyến ra khơi thuận lợi.

Không gian lịch sử đưa sinh viên ngược dòng thời gian từ thời tiền sử đến năm 1975. Nổi bật trong hệ thống hiện vật là bộ sưu tập cọc gỗ Bạch Đằng gắn với chiến thắng năm 1288 và những dấu ấn của ba chiến thắng lịch sử trên sông Bạch Đằng.

Không gian văn hóa Yên Tử giới thiệu về Phật Hoàng Trần Nhân Tông, Tam Tổ Trúc Lâm và những giá trị tư tưởng, văn hóa của Thiền phái Trúc Lâm. Tại đây, sinh viên được chiêm ngưỡng Hộp vàng Ngọa Vân – Bảo vật quốc gia có niên đại từ thế kỷ XIV – cùng nhiều hiện vật có giá trị như cột mốc biên giới thời Pháp thuộc, súng thần công thời nhà Hồ và các hiện vật gắn với hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ.

Đoàn cũng được tìm hiểu về lịch sử ngành than, văn hóa các dân tộc và tình cảm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với nhân dân Quảng Ninh. Các hiện vật, hình ảnh và mô hình trưng bày giúp sinh viên hiểu thêm về Thương cảng Vân Đồn – thương cảng đầu tiên của Đại Việt được thành lập dưới thời vua Lý Nhân Tông.

Những nét văn hóa đặc sắc của các dân tộc sinh sống tại Quảng Ninh được giới thiệu thông qua nghi lễ Leo Đao trong Lễ hội Đại Phan của người Sán Dìu và nghi lễ cấp sắc – dấu mốc trưởng thành quan trọng của nam giới dân tộc Dao.

Khép lại hành trình tại bảo tàng, đoàn tham quan mô hình mỏ than lộ thiên và hầm lò được phục dựng chân thực. Không gian trưng bày các mẫu than nguyên khai, thiết bị khai thác và hình ảnh lao động giúp sinh viên hiểu rõ hơn về lịch sử, đặc điểm và vai trò của ngành than đối với sự phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh Quảng Ninh.

Trải nghiệm mô hình thư viện đại học tại Trường Đại học Hạ Long

Tiếp nối chương trình thực tập, chiều ngày 9/7/2026, đoàn sinh viên đến tham quan và tìm hiểu hoạt động tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Hạ Long.

Tại buổi làm việc, đại diện Trung tâm đã giới thiệu khái quát về quá trình hình thành, chức năng, nhiệm vụ và mô hình tổ chức của đơn vị. Sinh viên đặc biệt quan tâm đến những thay đổi trong công tác quản lý, vận hành thư viện gắn với quá trình hiện đại hóa và chuyển đổi số.

Qua phần trao đổi, đoàn có thêm góc nhìn thực tiễn về vai trò của thư viện đại học trong việc hỗ trợ hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học, tự học và phát triển năng lực của người học.

Sau phần giới thiệu, sinh viên tham quan các không gian chức năng của Trung tâm. Phòng tự học được thiết kế theo mô hình không gian mở, bố trí nhiều khu vực phục vụ học cá nhân, làm việc nhóm và trao đổi học thuật.

Phòng mượn và kho sách áp dụng mô hình kho đóng, trong đó cán bộ thư viện trực tiếp tiếp nhận yêu cầu và lấy tài liệu trong kho để phục vụ người sử dụng. Bên cạnh đó, khu vực phòng đọc mở cho phép sinh viên trực tiếp tiếp cận giá sách, tự lựa chọn tài liệu và sử dụng không gian đọc trong môi trường hiện đại, thuận tiện.

Sự kết hợp giữa không gian tự học, phòng đọc mở và hệ thống kho đóng cho thấy mỗi khu vực trong thư viện được tổ chức theo chức năng và nhu cầu sử dụng khác nhau. Việc quan sát trực tiếp giúp sinh viên nhận diện rõ hơn ưu điểm, hạn chế và điều kiện áp dụng của từng mô hình phục vụ.

Gắn kiến thức giảng đường với thực tiễn nghề nghiệp

Hai điểm đến trong hành trình thực tập đại diện cho những loại hình thư viện có đối tượng phục vụ, mục tiêu hoạt động và phương thức tổ chức khác nhau.

Bảo tàng – Thư viện tỉnh Quảng Ninh hướng đến đông đảo người dân, từ trẻ em, học sinh, người lao động đến các nhà nghiên cứu. Hoạt động của đơn vị gắn với phát triển văn hóa đọc, cung cấp thông tin cộng đồng, bảo tồn tài liệu địa phương và tổ chức các chương trình văn hóa, giáo dục.

Trong khi đó, Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học Hạ Long tập trung phục vụ giảng viên, sinh viên và các hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học của nhà trường. Tài nguyên, không gian và dịch vụ được tổ chức theo nhu cầu học tập, tự học, làm việc nhóm và nghiên cứu của người học.

Thông qua việc quan sát, trao đổi và trải nghiệm tại hai mô hình, sinh viên có điều kiện đối chiếu kiến thức đã học với thực tiễn tổ chức kho, phân loại tài liệu, phục vụ bạn đọc, thiết kế không gian, triển khai dịch vụ và ứng dụng công nghệ trong hoạt động thư viện.

Chuyến thực tập cũng giúp sinh viên nhận thức rõ rằng người làm công tác thông tin – thư viện hiện nay không chỉ thực hiện các nghiệp vụ truyền thống. Cán bộ thư viện cần có khả năng quản trị dữ liệu, khai thác công nghệ, tổ chức sự kiện, truyền thông, phát triển sản phẩm thông tin và thiết kế dịch vụ phù hợp với từng nhóm người sử dụng.

Hành trình thực tế tại Quảng Ninh không chỉ mang lại những kiến thức chuyên môn bổ ích mà còn giúp sinh viên K68 ngành Thông tin – Thư viện hiểu sâu hơn về giá trị xã hội của thư viện và các thiết chế văn hóa.

Từ không gian phát triển văn hóa đọc cho thiếu nhi, hệ thống tra cứu trực tuyến, tài nguyên địa chí đến phòng tự học và mô hình thư viện đại học, mỗi trải nghiệm đều góp phần bồi đắp năng lực nghề nghiệp, tinh thần chủ động học hỏi và khả năng thích ứng của sinh viên.

Đây là nền tảng quan trọng để người học chuẩn bị tốt hơn cho quá trình học tập, nghiên cứu và làm việc trong lĩnh vực thông tin – thư viện, quản trị tri thức và dịch vụ thông tin số trong tương lai.