Đại học chỉ là vạch xuất phát, hành trình phía trước do chính bạn quyết định

Khi cánh cửa mong muốn không mở ra

Trước khi trở thành Giám đốc Công ty cổ phần Hệ sinh thái Đấu thầu, gọi vốn thành công trên sóng Shark Tank như hôm nay, Tiến  từng có một khởi đầu không hề thuận lợi.

Sau lần đầu không đạt được kết quả như mong muốn, anh đã quyết định dành thêm một năm để ôn thi lại đại học. Đó là một quyết định không dễ dàng, bởi đồng nghĩa với việc chấp nhận đi chậm hơn bạn bè một năm để theo đuổi mục tiêu của mình. Nhưng lần thi thứ hai, cánh cửa của ngôi trường mong muốn vẫn không mở ra. Từ một học sinh theo khối tự nhiên với định hướng ban đầu khá rõ ràng, Tiến cuối cùng lại bước vào một ngành Khoa học thư viện, thuộc lĩnh vực xã hội và nhân văn, một lựa chọn khá xa so với những gì từng hình dung. Một năm sau đó là khoảng thời gian của sự hụt hẫng và chán nản. Nhưng cũng chính trong khoảng thời gian ấy, Tiến dần nhận ra một điều: Khi kết quả đã không thể thay đổi, điều mình có thể quyết định là thái độ đối với kết quả đó.

“Đã dám lựa chọn, dám thử lại mà vẫn chưa đủ tốt thì mình phải chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Thay vì tiếp tục trách hoàn cảnh, mình chọn cách thích nghi: Dám làm, dám chịu, dám sửa và tin rằng mình có thể làm tốt hơn.”

Nhìn lại sau nhiều năm, lựa chọn tưởng như bất đắc dĩ ấy lại trở thành một trong những bước ngoặt quan trọng nhất.

Một ngã rẽ không mong muốn vẫn có thể mở ra con đường mới

Khi không còn nhìn ngành học bằng tâm thế của một người “học nhầm”, Tiến bắt đầu chủ động tìm kiếm những điều mình có thể học được từ môi trường mới, tham gia vào nhiều hoạt động sinh viên, đoàn hội hơn. Chính lĩnh vực từng được xem là “tay ngang” lại mang đến những góc nhìn khác biệt, những mối quan hệ mới và nhiều cơ hội mà trước đó anh chưa từng nghĩ tới. Đến năm thứ ba đại học, những trải nghiệm tích lũy được đã giúp Tiến có được cơ hội thực tập đầu tiên.

Nhưng có được cơ hội mới chỉ là bước đầu.

Những tháng đầu tiên đi làm, Tiến chấp nhận làm việc gần như không có thu nhập, hoặc chỉ nhận một khoản phụ cấp nhỏ. Điều nhận lại quan trọng hơn lúc đó là cơ hội được quan sát công việc thực tế, được học từ những người đi trước và được thử sức với những nhiệm vụ mà giảng đường chưa thể mô phỏng đầy đủ. Gần một năm vừa làm, vừa học, liên tục mắc lỗi rồi sửa lỗi, thu nhập mới bắt đầu đạt đến một cột mốc đáng kể đầu tiên. Sau này, khi nhìn vào kết quả, có người gọi hành trình ấy là “may mắn” hay “đi đúng hướng”. Nhưng phía sau hai chữ may mắn là những khoảng thời gian làm việc với cường độ rất cao, những đêm thức muộn, những lần thất bại và không ít sự đánh đổi.

“Thành quả hiếm khi xuất hiện chỉ sau một quyết định đúng. Phần lớn được hình thành từ rất nhiều lựa chọn nhỏ được lặp lại trong một thời gian đủ dài”.

Trường TOP có thể cho bạn lợi thế, nhưng không thể quyết định thay bạn

Từ trải nghiệm của mình, Tiến cho rằng việc được học tại một trường đại học tốt chắc chắn là một lợi thế. Môi trường cạnh tranh, những người bạn giỏi và nhiều cơ hội tiếp xúc có thể thúc đẩy sinh viên phát triển nhanh hơn.

Nhưng lợi thế không đồng nghĩa với sự bảo đảm.

Một sinh viên học tại trường có điểm đầu vào cao nhưng thiếu chủ động, không tích lũy kỹ năng và trải nghiệm thực tế vẫn có thể gặp khó khăn khi bước vào thị trường lao động. Ngược lại, một sinh viên xuất phát từ môi trường ít cạnh tranh hơn nhưng biết tận dụng cơ hội, chủ động học hỏi và liên tục hoàn thiện mình hoàn toàn có thể tạo ra lợi thế riêng.

Thậm chí, trong một môi trường mà sự cạnh tranh chưa quá lớn, một sinh viên thực sự nghiêm túc đôi khi lại có nhiều cơ hội để nổi bật, đảm nhận công việc, tham gia dự án và chứng minh năng lực.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng có lẽ không phải là: “Mình đang học ở một trường TOP hay không?”. Mà nên là: “Trong những năm đại học này, mình đang làm gì với môi trường mình có?”

Bốn năm đại học rất quan trọng, nhưng không phải toàn bộ cuộc đời

Ở tuổi 18 hay 20, một kỳ thi, một mức điểm hay tên một ngôi trường rất dễ khiến chúng ta có cảm giác rằng tương lai đã được định đoạt. Nhưng nếu nhìn trên hành trình dài hơn, bốn hay năm năm đại học thực ra chỉ chiếm một phần khá nhỏ trong cuộc đời nghề nghiệp.

Sau khi tốt nghiệp, mỗi người còn hàng chục năm làm việc phía trước. Trong khoảng thời gian đó sẽ xuất hiện rất nhiều biến số mà hôm nay chúng ta chưa thể biết trước: Công việc đầu tiên, người quản lý đầu tiên, đồng nghiệp, những dự án được tham gia, một người thầy, một người sếp giỏi, một cơ hội tình cờ hay thậm chí một lần thất bại buộc chúng ta phải thay đổi hoàn toàn.

Bản thân Tiến của những năm trước cũng khó có thể hình dung chính xác mình của năm 2026 sẽ đứng ở đâu và làm những gì. Bởi vậy, một kỳ thi chưa tốt, một ngành học chưa đúng kỳ vọng hay một xuất phát điểm chưa hoàn hảo không phải là bản án dành cho tương lai. Nó chỉ là điểm mà hành trình bắt đầu.

Điều quan trọng là bạn sẽ “chạy” như thế nào từ vạch xuất phát ấy

Không phải ai cũng có quyền lựa chọn một xuất phát điểm hoàn hảo. Nhưng mỗi người đều có thể lựa chọn cách mình bước tiếp.

Với sinh viên đang ngồi trên giảng đường, Tiến cho rằng bên cạnh việc học tốt kiến thức chuyên môn, điều quan trọng là phải chủ động bước ra khỏi vùng an toàn: Tham gia hoạt động, tìm kiếm cơ hội thực tập, học thêm kỹ năng, thử sức với công việc thực tế, chấp nhận mình có thể làm chưa tốt và kiên trì sửa những điều còn thiếu.

Đừng chờ đến khi tốt nghiệp mới bắt đầu tìm hiểu thị trường lao động cần gì.

Đừng cho rằng một tấm bằng tốt sẽ tự động mang đến một công việc tốt.

Và cũng đừng vì xuất phát điểm chưa như mong muốn mà tự giới hạn những gì mình có thể đạt được.

“Trường TOP hay một ngành học đúng nguyện vọng suy cho cùng cũng chỉ là vạch xuất phát. Nếu chẳng may đi chệch hướng hay từng thất bại, cũng không sao. Khi bước vào công việc thực tế, khả năng nhìn nhận thực tế, thích nghi, học hỏi và sự bền bỉ mới là những thứ đưa bạn đi xa.”

Có những ngã rẽ ở thời điểm hiện tại trông giống như một con đường bế tắc. Nhưng nếu đủ kiên trì để bước tiếp, chính ngã rẽ ấy đôi khi lại mang đến những trải nghiệm, năng lực và cơ hội mà con đường ban đầu chưa chắc có thể đem lại.

Điểm số rồi sẽ trở thành quá khứ. Tên trường rồi cũng chỉ còn là một dòng trong CV. Điều ở lại lâu hơn là bạn đã học được gì, làm được gì và trở thành người như thế nào trong suốt hành trình ấy.

Vì thế, với các bạn sinh viên đang có những năm tháng quý giá trên giảng đường, hãy học thật nghiêm túc, trải nghiệm thật nhiều, dám thử, dám sai, dám sửa và đừng ngại nỗ lực nhiều hơn một chút mỗi ngày.

Bởi trường đại học có thể trao cho bạn một vạch xuất phát. Nhưng bạn sẽ đi được bao xa từ vạch xuất phát ấy, phần lớn vẫn là câu chuyện do chính bạn viết tiếp.