Từ thông tin – thư viện đến quản trị thông tin số: Dấu ấn qua ba luận văn thạc sĩ

Tại các phiên bảo vệ, học viên đã trình bày mục tiêu, phương pháp, kết quả và những đóng góp chính của luận văn; đồng thời trao đổi, giải trình các câu hỏi từ thành viên Hội đồng. Ba công trình cho thấy sự kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và khảo sát thực tiễn, hướng đến giải quyết những vấn đề đang đặt ra đối với giáo dục đại học và hoạt động thông tin – thư viện trong bối cảnh chuyển đổi số.

Năng lực AI và hiệu quả học tập của sinh viên

Học viên Phan Ngọc Linh bảo vệ luận văn với đề tài “Tác động của năng lực trí tuệ nhân tạo đối với hiệu quả học tập của sinh viên”, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Đỗ Văn Hùng.

Nghiên cứu tiếp cận năng lực AI của sinh viên dựa trên Khung năng lực trí tuệ nhân tạo dành cho người học của UNESCO, tập trung vào ba thành phần: tư duy lấy con người làm trung tâm, đạo đức AI, kỹ thuật và ứng dụng AI. Kết quả nghiên cứu cho thấy năng lực AI có tác động tích cực đến hiệu quả học tập, trong đó kỹ thuật và khả năng ứng dụng AI là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất. Tư duy lấy con người làm trung tâm góp phần giúp sinh viên chủ động kiểm soát công nghệ, phản tư và duy trì hiệu quả học tập bền vững; trong khi năng lực đạo đức AI có ý nghĩa đối với thành tích lâu dài và việc bảo đảm liêm chính học thuật. Luận văn cũng chỉ ra một số nguy cơ như lệ thuộc vào công cụ, khoảng cách giữa nhận thức đạo đức và hành vi sử dụng, hạn chế về kỹ năng ứng dụng nâng cao và sự thiếu hụt hướng dẫn có hệ thống từ cơ sở đào tạo. 

Từ kết quả nghiên cứu, học viên đề xuất tích hợp năng lực AI vào chương trình đào tạo, tăng cường giáo dục đạo đức và trách nhiệm khi sử dụng AI, đổi mới phương pháp giảng dạy và đánh giá, qua đó giúp người học sử dụng công nghệ một cách hiệu quả, sáng tạo và có trách nhiệm. 

Truyền thông marketing số và hành vi sử dụng thư viện

Học viên Nguyễn Nhị Hà bảo vệ luận văn “Tác động của truyền thông marketing số đến nhận thức và hành vi sử dụng thư viện: Nghiên cứu trường hợp tại Thư viện Quân đội”. Luận văn được thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Bùi Thanh Thủy và TS. Nguyễn Thị Ngọc Thảo.

Công trình nghiên cứu tích hợp truyền thông marketing số vào Lý thuyết hành vi có kế hoạch để phân tích quá trình hình thành nhận thức, ý định và hành vi sử dụng thư viện của người dùng tin. Đây là một trong những nghiên cứu định lượng tập trung vào hoạt động truyền thông tại thư viện chuyên ngành quân sự – môi trường có những đặc điểm riêng về đối tượng phục vụ, tổ chức hoạt động và yêu cầu bảo mật thông tin. Kết quả cho thấy truyền thông marketing số có ảnh hưởng tích cực đến thái độ, chuẩn mực chủ quan và khả năng kiểm soát hành vi cảm nhận của người dùng. Tác động của truyền thông đến ý định sử dụng thư viện chủ yếu được hình thành gián tiếp thông qua các yếu tố nhận thức, trong đó thái độ của người dùng giữ vai trò nổi bật. Nghiên cứu cũng cho thấy việc chuyển từ ý định sang hành vi sử dụng thực tế còn phụ thuộc vào nhiều điều kiện khách quan khác. 

Luận văn đề xuất tăng cường sự hiện diện của Thư viện Quân đội trên các nền tảng số, nâng cao chất lượng và tính tương tác của nội dung, cá nhân hóa thông điệp theo từng nhóm người dùng, đồng thời thiết kế các hoạt động truyền thông có khả năng thúc đẩy người dùng tiếp cận và sử dụng thực tế tài nguyên, sản phẩm và dịch vụ thư viện. 

Phát triển học liệu số trong môi trường thư viện quân sự

Học viên Trần Thị Thủy bảo vệ luận văn “Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động phát triển học liệu số tại Thư viện Học viện Kỹ thuật Quân sự”, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. GVC. Nguyễn Thị Kim Dung. 

Nghiên cứu đánh giá hoạt động phát triển học liệu số từ hai góc độ: năng lực quản trị, cung ứng của thư viện và nhu cầu, trải nghiệm của người sử dụng. Dữ liệu được thu thập giúp phản ánh tương đối toàn diện các yếu tố tác động đến quá trình xây dựng, tổ chức và khai thác học liệu số trong môi trường đào tạo quân sự. Kết quả phân tích cho thấy, từ góc độ quản trị và cung ứng, tài chính và đầu tư là yếu tố có tác động mạnh nhất, tiếp đến là cơ sở hạ tầng công nghệ và chính sách, pháp lý. Từ góc độ người dùng, nhu cầu và hành vi sử dụng có ảnh hưởng nổi bật đến mức độ thỏa mãn và hiệu quả khai thác học liệu số. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất các nhóm giải pháp về tăng cường đầu tư, nâng cấp hạ tầng công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, hoàn thiện chính sách, mở rộng hợp tác và chia sẻ tài nguyên, đồng thời nâng cao kỹ năng khai thác học liệu số cho người dùng. Các giải pháp được xây dựng phù hợp với đặc thù của Thư viện Học viện Kỹ thuật Quân sự, gắn phát triển học liệu với yêu cầu bảo mật và bảo đảm an toàn thông tin.

Các thành viên Hội đồng đánh giá cao tính thời sự, ý nghĩa khoa học và khả năng ứng dụng của ba đề tài. Các luận văn có đối tượng và phạm vi nghiên cứu rõ ràng, sử dụng phương pháp phù hợp, số liệu thực tiễn tương đối phong phú và đưa ra những khuyến nghị có giá trị tham khảo đối với cơ sở giáo dục, thư viện và cơ quan thông tin. Hội đồng cũng đóng góp nhiều ý kiến chuyên môn để các học viên tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện luận văn.

Khẳng định chất lượng đào tạo gắn với những vấn đề của thực tiễn

Ba luận văn được bảo vệ cho thấy sự chuyển dịch rõ nét trong định hướng nghiên cứu và đào tạo của Khoa Quản trị thông tin: từ cách tiếp cận chủ yếu tập trung vào tổ chức, lưu trữ và phục vụ tài liệu sang nghiên cứu toàn diện về quản trị thông tin, dữ liệu, công nghệ và hành vi người dùng trong môi trường số. Các vấn đề như năng lực trí tuệ nhân tạo của sinh viên, truyền thông marketing số trong thư viện và phát triển học liệu số không chỉ phản ánh những thay đổi của nghề nghiệp mà còn cho thấy phạm vi ngày càng mở rộng của ngành Khoa học Thông tin – Thư viện.

Trong tiến trình đó, Khoa Quản trị thông tin giữ vai trò chủ động định hướng người học tiếp cận những vấn đề mới, kết nối nền tảng lý luận của khoa học thông tin với các yêu cầu thực tiễn của chuyển đổi số. Thông qua hoạt động đào tạo, hướng dẫn nghiên cứu và phát triển các đề tài gắn với AI, truyền thông số, học liệu số và quản trị hành vi người dùng, Khoa từng bước kiến tạo một không gian học thuật liên ngành, nơi công nghệ được đặt trong mối quan hệ với con người, tổ chức và xã hội.

Kết quả bảo vệ của ba học viên không chỉ ghi nhận nỗ lực nghiên cứu cá nhân mà còn phản ánh định hướng phát triển của Khoa trong giai đoạn mới: đào tạo nguồn nhân lực có khả năng quản trị thông tin và tri thức, làm chủ công nghệ, phân tích dữ liệu, tổ chức các dịch vụ số và giải quyết những vấn đề phát sinh trong môi trường thông tin hiện đại. Đây cũng là nền tảng để Khoa tiếp tục khẳng định vị thế trong đào tạo và nghiên cứu về quản trị thông tin, dữ liệu và tri thức trong kỷ nguyên AI.

Một số hình ảnh tại buổi bảo vệ